Η ΠΟΙΗΣΙΣ ΤΩΝ ΑΟΙΔΩΝ

Προφανώς και οι Μινωΐτες λογοτεχνούσαν εν οίδει των θρησκευτικών τους τελετών, αλλά η πρώτη αναγνωρισμένη μορφή ποιήσεως ως αμιγώς ελληνική, με όλες τις επιρροές των φερόμενων από την επίσημη ιστορία ως "προελλαδικών" και "πρωτοελλαδικών πολιτισμών", είναι η ποίησις των αοιδών.
Δεν έχουμε διεσωσμένα δοκίμια Μηκυναίων αοιδών, γνωρίζουμε, ωστόσο, λίγα πράγματα για τη θεματολογία τους χάρη στη μνεια του Ομήρου, όπου οι αοιδοί Φήμιος (της αυλής των Ιθάκων) και ο ομότεχνός του Δημόδοκος (της αυλής των Φαιάκων), ανεξαρτήτως του αν υπήρξαν οι ίδιοι ή αν ήσαν πλάσματα της φαντασίας του μεγάλου ραψωδού μας, τραγουδούν, ο μεν Δημόδοκος για τα ηρωϊκά κατορθώματα του Οδυσσέα και των Ελλήνων στην Τροία (ηρωϊκό θέμα), ο δε Φήμιος διαπραγματευόμενος θέματα επί το λυκότερον.
Οι αοιδοί έχαιραν ιδιαίτερης εκτίμησης, και όπως έλεγε ο Όμηρος διά στόματος των ηρώων του, έτερπαν τις καρδιές των ανθρώπων. Διέμεναν στις βασιλικές αυλές και απήγγειλλαν με τη συνοδία της κιθάρας τα έργα τους, είτε προς τέρψιν των αφεντάδων τους, είτε, σπανιότερα, σε κάποια δημόσια εκδήλωση.
Πιθανόν η θεματολογία τους να είχε την ίδια εξέλιξη με την εξέλιξη της θεματολογίας της μετέπειτα ελληνικής ποίησης από τους ραψωδούς στους βουκολικούς μέχρι τον υστερικό χριστιανικό σκοταδισμό, δηλαδή από το πολεμοχαρέστερο και οξύτερο να κινήθηκε προς το ερωτικότερο και αμβλύτερο πριν φθίνει λόγω της δωρικής καθόδου και του μεσαίωνα που τη συνόδευσε. Ωστόσο η έλλειψη απτών στοιχείων και επαρκούς ποσότητας πηγών για την εποχή μόνο εικασίες μας επιτρέπει να κάνουμε.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Η ελληνική ποίηση διέπεται από μία αξιοθαύμαστη συνεκτικότητα των περιόδων της και μία αξιοπρόσεκτη προσαρμοστικότητα στις εκάστοτε τρέχουσες κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις, που την καθιστούν διαχρονική και της προσδίδουν ζωντάνια και επικαιρότητα. Φυσική προέκταση της καρδιάς του Έλληνα, κυρίως στη δημοτική αλλά και στη λόγια μορφή της, διεισδύει στην ψυχή του και τον εμπνέει ενάντια σε πάσης φύσεως κινδύνους. Γνωρίζει την ψυχή του διότι είναι η μητέρα της.
Δεν είναι τυχαίο ότι επιβίωσε και μάλιστα δυνάμωσε μέσα από τα τρωϊκά, τα μηδικά, τη ρωμαιοκρατία, τον πρωτοβυζαντινό σκοταδισμό-ανθελληνισμό, την τουρκοκρατία, τη λατινοκρατία, την άτυπη βαυαρική κατοχή, τους δύο παγκοσμίους πολέμους, το βαλκανικό έπος, τη μικρασιατική πανωλεθρία, τη λογοκρίνουσα δικτατορία των συνταγματαρχών. Άντεξε ακόμη και την τονοκτονία της ντροπής του 1981-82.
Δεν έπαψε ποτέ να είναι αδερφωμένη με τις άλλες τέχνες, και όλες μαζί να βοηθούν το κεφάλι και τη σημαία μας να κρατηθούν ψηλά. Τον εικοστό αιώνα, μία εποχή που σήμανε την παρακμή για τον ελληνισμό, η ποίηση και γενικότερα η τέχνη άκμαζαν και κάλπαζαν αγνοώντας τις πολιτικο-οικονομικές μικρότητες. Ο υπερρεαλιστής Νίκος Εγγονόπουλος, ποιητής και ζωγράφος, γράφει: "Η τέχνη και η ποίησις δε μας βοηθούνε να ζήσουμε. Η τέχνη και η ποίησις μας βοηθούνε να πεθάνουμε".
Το μόνο που μπορώ να προσφέρω, ως ταπεινότατος των Ελλήνων, είναι μία μικρή αναδρομή στην ιστορική πορεία της ελληνικής ποίησης. Κρίνετέ την αυστηρά και δίκαια, καυτηριάστε ανενενδοίαστα τις όποιες ελλείψεις της, αλλά απολαύστε την με την καρδιά σας!
Με αγάπη και εκτίμηση
Γιώργος Ευγένιος Τζωρτζίνης

Στο ρόδινο, μακάριο φως, να με, ανεβαίνω, της αυγής
με σηκωμένα χέρια:
η θεία γαλήνη με καλεί του πέλαου, έτσι για να βγω
προς τα γαλάζια αιθέρια:
μα ω οι άξαφνες πνοές της γης που μες στα στήθια μου χυμάν
κι ακέρια με κλονίζουν!
Ω Δία, το πέλαγο ειν'βαρύ και τα λυτά μου τα μαλλιά
σαν πέτρες με βυθίζουν!
Αύρες τρεχάτε-ω Κυμοθόη, ω Γλαύκη,-ελάτε, πιάστε μου
τα χέρια απ'τη μασκάλη.
Δεν πρόσμενα έτσι μονομιάς παραδομένη να βρεθώ
μες στου ήλιου την αγκάλη...

Άγγελου Σικελιανού,"Αναδυομένη"
Από την ποιητική συλλογή-επιλογή "Αντίδωρο",1943